Stutt spjall um fagurfræðilega möguleika ljótleikans

Stúlkan er undur fögur.

Dömur sem alið hafa börn minnast fæðingarþunglyndisins og flökurleikans á meðgöngunni, bjúgsins, síþreytunnar, er þær sjá stúlkuna á götu, sitja á bekk, með bók, lesa, hnykkla fagrar brýrnar yfir lestrinum. Þær minnast þessa: kvalanna, fæðingarhríðanna og rifnunarinnar á fæðingarbekknum, er þær rekast á stúlkuna fögru, á ættarmótum, þar sem hún kemur prúðbúinn gestur á meðal annarra prúðbúinna gesta - jafnvel hafi hún sig ekki til geislar af henni fegurð: hún þarf ekki snyrtingu, hún þarf ekki að greiða hárið, klæðist hún tötrum snýr fólk sér við hvar sem hún birtist, og jafn oft klæðist manneskjan sparifötum. Herramenn sem muna sinn fífil fegurri minnast sakleysis unga sveinsins sem eitt sinn bjó í þeirra hulstri og beitti brögðum til að komast uppá ávalan kvenkyns líkama, og naut svikalaust einlægra ásta með túnfíflum og sóleyjum, einn útí móa; minnast andvarans sem kitlaði vangann og rasskinnarnar, hreyfði hárið sem nú er horfið og tíminn þynnti, sló með geislaorfi - *

„Dóttir, þú ert smjör sólarinnar,“ sagði faðir stúlkunnar er hún fögur sat einu sinni sem oftar með mömmu og pabba að kvöldverðinum:

hakkabuff
kartöflur
sósa
rauð sulta

Móðir hennar spurði afturámóti hvasst og sparaði ekki við sig reiðigretturnar:
            „Hvað þýðir það kall?“
            Því hún vildi fá allt með skeið, henni leiddist háfleygt málatildur.
            „Gull,“ svaraði pabbinn sem lagði til sæðið í hið undurfagra sköpunarverk, áleiðis inní egg konu sem heimtaði að fá allt útskýrt, og leyndarmálin afhjúpuð, með skeið og neitaði að hlusta nema á nákvæmar skýringar, ekkert skáldamakk.
            „Gull! Hvað þýðir það kall? Ekki áreita unga dóttur okkar. Ekki áreita hana með orðaflúri, kall.“
            Kall: „Ég er ekki að áreita hana, ég slæ dóttur okkar gullhamra.“
            „Láttu dóttur okkar í friði, kall. Smjaður deyfir heyrnina, sljóvgar alla rökhugsun kall.“
            „Hún er falleg,“ segir pabbi gamli, „það segja allir, allir segja það.“
            „Þeir gera það afþví það vantar margar blaðsíður, heilu kaflana, í tungumálið,“ segir móðirin, „og þeir hafa ekkert um að tala nema það sem ruglar ungar stúlkur í ríminu.“
            „Ég skil þig ekki kona.“
            „Ég skil þig ekki kall.“
            „Dóttir okkar er falleg og ég er stoltur af því.“
            „Dóttir okkar er dóttir okkar og við höfum fátt ef nokkuð til þess unnið að eignast fallega dóttur,“ segir hún, „ og ég skammast mín fyrir fæðingu barnsins því mér finnst við hafa tekið eitthvað ófrjálsri hendi. Ég er þjófur í Paradís.“
            Segir hún og lemur með gafflinum í sósuna á matardiski sínum og sósan brúna skvettist útfyrir diskinn ofan á borðdúkinn og framan í konuna. Faðir fögru stúlkunnar lýtur höfði:
            „Þetta þykir mér líka kona, ég er stoltur en um leið skammast ég mín, því ég verðskulda ekki þessa fegurð inní húsi voru. Við eigum það ekki skilið. Við eigum hana ekki skilið.“
            „Eigum við þá að lóga henni?“ spyr konan.
            „Það gerir fólk jafnan við fegurðina,“ segir faðirinn, „eyðileggur hana, eyðilegging er örlög fegurðarinnar,“ segir hann og steytir hnefanum í borðið: hann vill gráta afþví hann er einn hinna sem skynjar sorgirnar í heiminum og ekki bara það heldur virðir hann þær líka því sumir sem skynja sorgirnar óvirða þær og spjalla með grófri framkomu og hroka. „En á rústum eyðileggingarinnar vex stundum líka fögur rauð rós,“ segir maðurinn hrærður. 
Konan geispar því henni finnst þetta sjúklegt leikrit sem hún tekur af lífi og sálu þátt í. En hún reynir líka flestum stundum að vera góð og réttlát persóna til þess að leikritið líti útfyrir að vera fábrotið og venjulegt. Eina sem hún leyfir sér, útfyrir hlutverkið - og þó ekki útfyrir það afþví hún veltir oft fyrir sér hvort heldur ónotin sem hún sýni kallinum stafi af uppreisnarhug eða hlýðni - er að stíma í kallinn, hreyta í hann ónotum.
            Hin ofur fagra stúlka segir:
            „Mamma mín, þú ert svo góð, takk mamma mín góða. Og pabbi minn, þú ert svo góður, takk pabbi minn góði.“
            Síðan strýkur hún pabba um axlirnar en hann þorir aldrei að snerta hana að fyrra bragði af ótta við rangtúlkun, og stundum þorir hún ekki að snerta hann, af samskonar ótta, þess vegna voru þau dæmd til að horfa hvort á annað úr fjarlægð og ekki snerta. Móður sína kyssir hún á vangann. Móðir hennar þurrkar kossinn af vanganum og mælir:
            „Segðu ekkert fallegt við mig dóttir því ég er ekki góð og ég á ekkert gott skilið.“
Svo vill móðirin líka gráta þó hún forðist yfirleitt að gera eins og kallinn: hún kýs að fara aðrar leiðir en hann en bara: fegurðin þvingar þau, afvegaleiðir hið andlega heilsufar, gerir þau skrýtin, jafnvel viðkvæm og meyr; áður fyrr grétu hjónin aldrei, ekki einu sinni við kynferðislega fullnægingu. Þau voru tough rough couple. Þau hefðu getað gerst bankaræningjar ef fegurðin hefði ekki rænt þeim: aukaverkanir þess ráns: karlmannstár, þvagleki. Það er ömurlegt að eignast fallegt barn.

Tilvitnun:     ...ef ég geng eftir ímynduðum vegi í áttina til þín sem mín bíður í ímynduðu húsi við þennan ímyndaða veg, við ímyndað sólarlag, ímyndað hljóð í garðshliðinu, ímyndaður ruggustóll ristar spýturnar og viðinn í ímyndaðri veröndinni, þú gefur mér ímyndað vatn úr ímyndaðri ryðgaðri könnu sem þú hífðir uppúr ímynduðum brunni, svo líður yfir mig, við fótskör þína, hjá veröndinni, ég horfi á ímyndaða skóna þína á meðan það slokknar á öllum ímyndunum, ímyndaðu þér mig, ímyndaður dauði, ímyndað endurlit... .rukýl nuntivliT

„Farðu, stúlka, flúðu augnaráð móður þinnar og okkar föður þíns dóttir áður en það skaðar þig, áður en við sköðum þig, dóttir: FARÐU!“ hrópaði mamma og veifaði gafflinum og hnífnum svo draup brún sósa og rauð sulta af verkfærunum niður á borðið, á gólfið: litlir rauðir og brúnir blettir sem vart sáust.
            „Flýttu þér héðan út, stelpa,“ hvíslaði faðirinn lágt, skefldur á svip en það sást ekki afþví hann leit ekki upp, þorði á ekkert að horfa: „Leyfðu heiminum að njóta fegurðar þinnar, við mamma viljum ekki sitja að þessu ein. Láttu smjör sólar drjúpa af trjánum.“
Rödd hans brast.
            „Hagnastu á þessu. Farðu dóttir, áður en ég færi hönd mína nær - og ég er viss um að meiri fróun er að hafa af því að myrða fagra manneskju en ljóta!“
            „Ó, mamma og pabbi! - Ó! - á ég að fara - á ég bara að fara, yfirgefa ykkur mamma mín og pabbi, góðu foreldrana mína?”
            „Morðingja í dularbúningi - farðu stúlka áður en það verður of seint,“ sagði móðirin og hendur hennar sveifluðu bæði gafflinum og hnífnum.

Stúlkan fagra hljóp í strigaskóna sína, sveiflaði rauðu töskunni á öxlina, greip kápuna sína rauðu og fylgdi fyrirmælunum, gat vart tára bundist: þetta var allt svo skrýtið, hvað hafði hún gert? var það svona að verða stór? flýja að heiman?
            Móðirin leit upp og faðirinn líka þegar útidyrahurðin lokaðist aftur.
            „Þetta var það besta sem við gátum gert kall,“ sagði hún og stundi fallega. Þeim var báðum stórlega létt. Svona er að eiga fagra snót. Móðirin lagði hnífapörin ofan á diskinn, sleikti sultu af disknum með puttanum og sleikti puttann rauða með vörunum og tungunni. Faðirinn þurrkaði hvarmana, stakk uppí sig hakkabuffi: það passar matarlaukunum vel ef tárkirtlarnir hafa nýlega starfað þegar munnurinn tyggur hakkabuff - undarleg vellíðan sem færir taugunum í andlitinu titring. Það er líka gott að borða sultu þegar maður er nýbúinn að gráta og líka gott að sofna.

Drengurinn er undurfagur.

Herramenn sem muna sinn fífil fegurri fá undarlegan þrýsting í rófubeinið, um leið og þeir vildu helst af öllu bjóða sig fram á fremstu víglínu, í hræðilegu stríði, tortímast, fyrir fegurðina: allt fyrir fegurðina! Drengurinn er svo fagur að dömunum líður eins og skórnir þeirra séu fullir af grasi: þær hlæja dátt og tala útí eitt í návist hans. Hann er fallegastur þegar hann hlustar. Þær tala - þær mata eyru hans, með óstöðvandi málæði í návist hans, og þeim þykir sem þær tyggi ofan í hann matinn, eins og gert er fyrir ungabörn, þegar þær tala, og tala, óþrjótandi sögur segja þær honum, tyggjandi orðin, stinga þeim, auðmeltum, vonandi, í litlu og loðnu eyrun hans sem gaman væri með tungunni að kyssa - en á meðan þær kyssa ekki eyru hans láta þær sér nægja að hræra og meitla orðin með hinu praktíska verkfæri, tungunni, stinga þeim, orðunum mjúku, með tungunni, útúr sér, inní vel sköpuð – mjúk - eyru hans. Þau hafa ekkert betra við tímann að gera en láta mata sig, ha, ha, ha! Eyrun hans altso! Og herramennirnir –herramennirnir. herramennirnir - geta ekki setið eða staðið kjurrir vegna þrýstingsins. Litlu átta ára stelpurnar vilja giftast honum. Litlu átta ára strákarnir vilja gefa honum –ALLT! tindátana, litina... Hann er svo fagur að gamalli konu, sem hann hjúkraði á elliheimilinu á sautján ára afmælisdag sinn, líður eins og hún sé flöskuskeyti sem nú þegar hefur tekið stefnuna til annars heims til að tilkynna um komu hans í þennan:

ég sá hann!

Þau búa í heimasmíðuðu búri, hið fagra par, drengurinn og snótin, svo fögur tvö bæði. Stórt búr úr varðhundabeinum smíðað inní stórt eldhús. Móðir hans stappar niður banana, gefur þeim. Faðir hans skrælir epli, sker niður í búta sem hann stingur samviskusamlega uppí þau, fagran munn hans, fagran munn hennar. Stóri-bróðir poppar á eldavélinni, sest með rauðu skálina í rauðan ruggustól, kastar í þau poppkorni, einu poppkorni, öðru poppkorni, sem hann dregur uppúr skálinni, en þau mega aðeins eta poppkornin sem þau með munninum grípa - hin fara uppí ryksuguna. Það er poppkornslykt af pissinu þeirra.
            „Við viljum hafa poppkornslykt af pissinu þeirra,“ heyrðu þau stórabró segja eitt sinn í símann við viðmælanda sem ekki sást. „Dag nokkurn seljum við þau hæstbjóðandi. En svo er ekki víst að verð fáist fyrir svona mikla fegurð - þau brjóta allan skala - við seljum þau ekki ódýrt! Ef við fáum ekki gott verð fyrir þau mega þau deyja hér eins og hver annar.“
Í búrinu tálgar drengurinn pínulitlar styttur af þeim sem seldar eru á markaðinum. Í búrinu tálgar hún pínulítil kynfæri, litlar tungur og augu sem seljast á markaðnum. Nokkuð oft skera þau sig í puttana óvart en þá kemur bara litla syst með sjúkrakassann rauða og klemmir plástri á sárið rautt blóð. Á nóttunum sofa þau undir hlýjum ábreiðum frá ömmu og afa en ábreiðurnar eru svona hlýjar afþví til stóð að senda þær með eigendunum í líkkistunum ofan í jörðina en þess vegna varðveita ábreiðurnar hitann svona vel glaðar að vera enn ofanjarðar. Þau, sæta stelpan og sæti strákurinn, hvíslast á á næturnar, ofur lágt, um eitthvað, en þau mega ekki elskast nema ef myndavélarnar eru í gangi.

Kristín Ómarsdóttir


* „Ég gáði ekki að mér en ég horfði á konu ganga eftir langri götu -  m  j  ö  g  langri götu - og á meðan ég hafði ekki augun af konunni þynntist hárið,“ sagði einn maður í sjónvarpsþætti. „Ég vara menn við að gleyma sér ekki við að horfa á eftir fólki ganga þessa mjög svo löngu götu. Alla vega kólnaði mér um höfuðið,“ hélt hann áfram og snerti vinalega plógförin á höfðinu með fögrum og þjónustuliprum fingrum.